Tema 5 · 18 ders

İstanbul'un Ulaşım İskeleti

İstanbul'un yollarını ve hatlarını tek tek ezberlemek yerine ana karayolu, raylı sistem, deniz ve hava koridorlarını, Boğaz geçişlerini ve bunların birbirine nasıl bağlandığını anlamak.

Ana Karayolu Aksları

Şehri doğu–batı doğrultusunda taşıyan üç ana karayolu koridorunu ve bunları birbirine ve kıyıya bağlayan yolları zihinsel haritaya yerleştirir.

• D5.B01.M01 D100 / E-5 nedir? Avrupa Yakası'nda Silivri'den Anadolu Yakası'nda Tuzla'ya uzanan D-100'ün güzergâhı, oluşumu, E-5 adının kökeni ve şehrin doğu–batı omurgası olarak rolü. Yakında
• D5.B01.M02 TEM / O-2 Avrupa Yakası'ndan Fatih Sultan Mehmet Köprüsü'yle Anadolu Yakası'na geçen TEM'in güzergâhı, otoyol olarak D-100'den farkı ve iç kuşak ile çeper arasındaki rolü. Yakında
• D5.B01.M03 Kuzey Marmara Otoyolu / O-7 Yavuz Sultan Selim Köprüsü'yle iki yakayı kuzeyden bağlayan O-7'nin güzergâhı, transit trafiği şehir içinden ayırma amacı, açılış aşamaları ve İstanbul Havalimanı'yla bağlantısı. Yakında
• D5.B01.M04 İstanbul'un başlıca kuzey–güney bağlantıları D-100, TEM ve Kuzey Marmara Otoyolu'nu birbirine ve kıyıya bağlayan başlıca kuzey–güney aksları, iki yakadaki örnekleri ve ağdaki darboğazlar. Yakında
• D5.B01.M05 Sahil yolları ve kent içi ana arterler Marmara ve Boğaz kıyısındaki sahil yolları ile Tarihî Yarımada ve iki yakadaki başlıca kent içi arterlerin ulaşım ağındaki işlevi ve yol hiyerarşisindeki yeri. Yakında

Boğaz Geçişleri

Boğaz'ın üç köprüsünü ve iki tünelini, her geçişin neden orada yapıldığını, ne zaman açıldığını ve neyi bağladığını anlatır.

• D5.B02.M01 Birinci Boğaz Köprüsü Bugünkü 15 Temmuz Şehitler Köprüsü'nün yapılma ihtiyacı, Ortaköy ile Beylerbeyi arasındaki yer seçimi, 1973'teki açılışı ve iki yakanın karayolu ağındaki yeri. Yakında
• D5.B02.M02 Fatih Sultan Mehmet Köprüsü 1988'de açılan ikinci köprünün Rumeli Hisarı ile Anadolu Hisarı yakınındaki yer seçimi, TEM'in parçası olarak neyi bağladığı ve iki yaka arasındaki yükü nasıl paylaştığı. Yakında
• D5.B02.M03 Yavuz Sultan Selim Köprüsü 2016'da açılan kuzey geçişin Garipçe–Poyrazköy arasındaki yeri, karayolu ile demiryolunu birlikte taşıyacak biçimde tasarlanması, işletme modeli ve yer seçimi tartışması. Yakında
• D5.B02.M04 Boğaz'ın altından geçmek: iki tünel, iki teknik Marmaray'ın deniz tabanına indirilen batırma tüp geçidi ile Avrasya Tüneli'nin kazılarak açılan çift katlı karayolu tünelinin güzergâh, teknik ve deprem tasarımı açısından karşılaştırması. Yakında

Raylı İstanbul

Banliyö trenlerinden metro ağına raylı sistemin gelişimini, Marmaray'ı ve raylı ile kablolu sistem türlerini birbirinden ayırmayı öğretir.

• D5.B03.M02 Raylı İstanbul: banliyöden metroya Banliyö hatlarından ve kaldırılan tramvaylardan bugünkü metro ağına raylı sistemin gelişimi: dönemleri, hat ağının büyümesi ve ağın bugünkü coğrafyası. Yakında
• D5.B03.M03 Marmaray'ın İstanbul içindeki rolü Halkalı–Gebze arasındaki 76,6 km'lik Marmaray'ın eski banliyö güzergâhlarını Boğaz geçişiyle birleştirmesi, aktarma noktaları ve şehir içi yolculuklardaki rolü. Yakında
• D5.B03.M04 Metro, tramvay, füniküler ve teleferik arasındaki fark Metro, hafif metro, tramvay, füniküler ve teleferiğin teknik farkları, kapasiteleri ve İstanbul'un engebeli topoğrafyasında hangi sistemin neden seçildiği. Yakında

Deniz, Hava ve Şehirlerarası Ulaşım

Vapurun şehir içi ulaşımdaki yerini ve İstanbul'u Türkiye'ye ve dünyaya bağlayan limanları, otogarları, şehirlerarası tren kapılarını ve havalimanlarını konumlandırır.

• D5.B04.M01 İstanbul'da vapur neden hâlâ önemlidir? Şehir içi deniz ulaşımının hatları ve iskeleleri, vapur, deniz otobüsü ve araba vapurunun farkı ve Boğaz ile Marmara'nın trafiğe takılmayan bir ulaşım koridoru olarak rolü. Yakında
• D5.B04.M02 Limanlar, otogarlar ve lojistik İstanbul'u Türkiye'ye ve dünyaya bağlayan yük ve yolcu limanları, otogarlar ve şehirlerarası tren kapıları: konumları, şehir merkezinden çepere kaymaları ve lojistik zincirdeki yerleri. Yakında
• D5.B04.M03 İstanbul'un havaalanları Yeşilköy'deki Atatürk Havalimanı'ndan Sabiha Gökçen'e ve kuzeydeki İstanbul Havalimanı'na: havalimanlarının yer seçimi, şehirle bağlantıları ve çevrelerinde yarattıkları dönüşüm. Yakında

Ulaşım Sistemini Anlamak

Trafiğin nedenlerini, lastik tekerlekli toplu taşımayı ve farklı ulaşım türlerinin aktarmalarla tek bir ağ gibi nasıl çalıştığını açıklar.

• D5.B05.M01 İstanbul neden trafik üretir? Nüfus, iş ve konut alanlarının ayrışması, Boğaz geçişlerinin yarattığı darboğaz, yol kapasitesi ve seyahat talebi arasındaki ilişki üzerinden İstanbul trafiğinin nedenleri. Yakında
• D5.B05.M02 İstanbul'da ulaşım ağı nasıl birlikte çalışır? Karayolu, raylı sistem, metrobüs, vapur ve yaya bağlantılarının aktarma merkezleri, ortak ödeme sistemi ve koordinasyon kurumlarıyla tek bir ağ gibi çalışması. Yakında
• D5.B05.M03 Otobüs, metrobüs ve dolmuş: lastik tekerlekli İstanbul İETT ve özel halk otobüsleri, D-100 boyunca uzanan metrobüs, minibüs ve dolmuş: lastik tekerlekli toplu taşımanın ağı, işleyişi ve raylı sisteme göre güçlü ve zayıf yanları. Yakında