Tema 6 · 18 ders

Su, Altyapı ve Enerji

Milyonlarca insanın yaşadığı İstanbul'un gündelik hayatını mümkün kılan görünmez sistemleri (su, atık su, enerji, atık, iletişim ve gıda tedariki) kaynaktan kullanıma kadar izleyerek öğrenmek.

İstanbul'un Su Temini Tarihi

Bizans'ın Trakya'dan gelen su yollarından Osmanlı bentlerine ve 19. yüzyıl su şirketlerine, şehrin suyunu neden hep uzaktan getirmek zorunda kaldığını izler.

• D6.B01.M01 Antik ve Bizans İstanbul'una su nasıl geliyordu? Trakya'dan gelen uzun su yolları, Bozdoğan Kemeri ve kapalı ile açık sarnıçlarla Bizans başkentinin suyunu nasıl topladığı, taşıdığı ve depoladığı. Yakında
• D6.B01.M02 Kırkçeşme Su Sistemi Kanuni döneminde Mimar Sinan'ın kurduğu, Belgrad Ormanı'ndaki kaynakları bentler, kemerler ve maksemlerle şehrin çeşmelerine taşıyan Osmanlı su sisteminin işleyişi. Yakında
• D6.B01.M03 Halkalı ve Taksim su sistemleri Batıdaki Halkalı sularının Tarihî Yarımada'yı, I. Mahmud'un tamamlattığı Taksim sularının Galata, Beyoğlu ve Boğaz köylerini nasıl beslediği ve Taksim Maksemi'nin rolü. Yakında
• D6.B01.M04 Modern su şebekesine geçiş Vakıf çeşmeleri ve sakalardan borulu ve pompalı şebekeye: Terkos'tan su getiren şirket, Elmalı Bendi, Hamidiye suyu, şirketlerin kamuya geçişi ve İSKİ'nin kuruluşu. Yakında

İstanbul Bugün Suyunu Nereden Alıyor?

Bugünkü içme suyu sistemini havzalar, barajlar, iki yakanın şebekeleri ve il sınırının ötesinden su getiren transfer hatlarıyla haritaya yerleştirir.

• D6.B02.M01 İstanbul'un barajları ve su havzaları İstanbul'a su veren havzaların ve barajların haritası: kuzeydeki ormanlık havzalar, iki yakadaki başlıca barajlar, il sınırı dışındaki kaynaklar ve havzayı korumanın mantığı. Yakında
• D6.B02.M02 Avrupa Yakası'nın su sistemi Terkos, Istranca dereleri, Büyükçekmece, Sazlıdere ve Alibey kaynaklarından arıtma tesislerine ve şebekeye uzanan Avrupa Yakası sistemi ve Anadolu'dan aldığı destek. Yakında
• D6.B02.M03 Anadolu Yakası'nın su sistemi Ömerli, Darlık ve Elmalı barajları, Karadeniz'e akan derelerden su aktaran Yeşilçay sistemi ve Melen suyuyla Anadolu Yakası'nın kaynaktan şebekeye su sistemi. Yakında
• D6.B02.M05 Uzaktan su getirmek: havzalar arası transfer ve Melen Kendi havzaları yetmeyince suyu uzaktan getirme kararı: Yeşilçay ve Melen sistemleri, Boğaz'ın altındaki su tüneli ve Melen Barajı'nın İstanbul'un su güvenliğindeki yeri. Yakında

Kanalizasyon ve Atık Su

Kullanılan suyun evden denize uzanan yolunu, kanalizasyonun tarihsel gelişimini ve Haliç ile Marmara'nın bu sistemle ilişkisini açıklar.

• D6.B03.M01 İstanbul kanalizasyon sistemi nasıl gelişti? Lağımlardan ve dere yataklarından kolektörlere: atık suyun doğrudan denize verildiği dönemden İSKİ'nin kuruluşuna ve kıyı boyunca kurulan büyük kanalizasyon hatlarına uzanan gelişme. Yakında
• D6.B03.M02 Atık su nereye gidiyor? Atık suyun kolektörlerle arıtma tesislerine taşınması, ön ve ileri biyolojik arıtma farkı ve arıtılmış suyun Boğaz'ın alt akıntısına verildiği derin deniz deşarjının mantığı. Yakında
• D6.B03.M03 Haliç ve Marmara neden altyapı meselesidir? Haliç'in atık su ve sanayi yüküyle kirlenmesi; kolektörler, dip çamuru taraması ve Boğaz suyunun aktarılmasıyla ıslahı; Haliç, Boğaz ve Marmara'nın alıcı ortam olarak yeri. Yakında

Elektrik ve Doğal Gaz

Hava gazından elektriğe, kömür sobasından doğal gaza şehrin enerji altyapısının nasıl dönüştüğünü ve adalar gibi özel coğrafyalara nasıl ulaştırıldığını anlatır.

• D6.B04.M01 İstanbul ne zaman elektriklendi? Silahtarağa Santrali'nden tramvaya ve sokak aydınlatmasına elektriğin şehre gelişi, işletmenin yabancı sermayeli şirketten İETT'ye ve TEK'e geçişi, gündelik hayatta yarattığı değişim. Yakında
• D6.B04.M02 İstanbul'un doğal gaza geçişi Hava gazından ve kömür sobasından doğal gaza: gazhanelerin kapanması, İGDAŞ'ın kuruluşu, şebekenin semt semt yayılması ve kış hava kirliliğinin azalmasıyla ısınmanın dönüşümü. Yakında
• D6.B04.M03 Ada coğrafyasında altyapı: su, enerji ve ulaşım Adalar'a içme suyunun, elektriğin ve doğal gazın deniz altından ulaştırılması, atık suyun uzaklaştırılması ve 2020'de faytonların yerini elektrikli araçların aldığı ada ulaşımı. Yakında

Atık ve Dijital Altyapı

Çöpün toplanıp aktarıldığı, depolandığı ve enerjiye dönüştürüldüğü sistemle sokakların altındaki enerji, iletişim ve veri ağlarını görünür kılar.

• D6.B05.M01 İstanbul çöplerini ne yapıyor? Evsel atığın toplanması, aktarma istasyonları, düzenli depolama sahaları, çöp gazından elektrik, geri dönüşüm ve atık yakma tesisiyle İstanbul'un katı atık zinciri. Yakında
• D6.B05.M02 Şehrin görünmeyen ağları Elektrik iletim ve dağıtım şebekesi, iletişim ve veri altyapısı, yayın kulesi ve sokakların altındaki boru ve kabloların hangi kurumlarca, nasıl koordine edildiği. Yakında

Şehri Beslemek

Şehrin gıdayı nasıl topladığını, fiyatını nasıl denetlediğini ve dağıttığını kapanlardan hallere, gündelik alışverişin yapıldığı çarşı, pazar ve bostanlara kadar izler.

• D6.B06.M01 İstanbul nasıl beslenir? Kapanlardan hallere Osmanlı'da deniz yoluyla gelen hububatın kapanlarda tartılıp narhla satılmasından bugünkü toptancı hallerine, mezbahalara ve tedarik zincirine şehrin beslenme sistemi. Yakında
• D6.B06.M02 Çarşı, semt pazarı ve bostan: gıdanın gündelik coğrafyası Haftanın günlerine göre dönen semt pazarları, mahalle çarşısı ve gıda esnafı, zincir marketlere uzanan perakende ve Yedikule'den Kuzguncuk'a bostanlarla gıdanın gündelik coğrafyası. Yakında