Tema 1 · 17 ders

İstanbul'un Zihinsel Haritası

İstanbul hakkında öğrenilecek bütün bilgilerin üzerine yerleşeceği temel zihinsel haritayı kurmak. Bu tema bittiğinde İstanbul'un ana coğrafi parçalarını ve ilçelerin kabaca nerede bulunduğunu zihninde canlandırabilmelisin.

İstanbul'u Haritada Konumlandırmak

İstanbul'u Türkiye ve çevresi, iki yaka, dört yön ve farklı sınır kavramlarıyla haritaya oturtan temel koordinat sistemini kurar.

• D1.B01.M01 İstanbul Türkiye'nin neresinde? İstanbul'un Marmara Bölgesi, Türkiye, Balkanlar, Karadeniz ve Doğu Akdeniz arasındaki yeri; komşu iller, iki büyük eksen ve ölçek değiştirerek konum tarif etme. Yakında
• D1.B01.M02 Avrupa ve Anadolu yakaları ne demektir? Kıtaların coğrafi ayrımı ile gündelik ‘yaka’ kavramının ilişkisi; yakanın idarî birim olmayışı, ‘karşı’nın göreliliği, Rumeli ve Anadolu adları ve sınır durumları. Yakında
• D1.B01.M03 İstanbul'un kuzeyi, güneyi, doğusu ve batısı Şehri yönlerle düşünmek: dört çıpa, Boğaz'ın ve Haliç'in gerçek doğrultusu, ilin uç noktaları ve bir yeri yönlerle tarif etme yöntemi. Yakında
• D1.B01.M04 İstanbul ne kadar büyük? İl sınırı, kentleşmiş alan, merkez şehir ve metropoliten alan kavramlarını her biri için en az bir sayı ve haritayla birbirinden ayırmak. Yakında

İstanbul'un Ana Coğrafi İşaretleri

Boğaz, Haliç, Tarihî Yarımada ve deniz çerçevesini, ayrıntıyı sonraki temalardaki sahip derslere bırakan merkez dersler olarak tanıtır.

• D1.B02.M01 İstanbul Boğazı Karadeniz ile Marmara'yı bağlayan, şehri iki yakaya ayırıp yeniden birleştiren su koridorunun haritadaki yeri ve şehirdeki rolü. Yakında
• D1.B02.M02 Haliç Haliç'in haritadaki yeri, doğal liman oluşu, liman–sanayi–dönüşüm dönemleri ve köprü sırası; her katmanın ayrıntısı sahibi olan derse bağlanır. Yakında
• D1.B02.M03 Tarihî Yarımada Tarihî Yarımada'nın sınırları, ölçeği ve ‘neden burada’ sorusu: liman, boğaz ağzı, savunma ve topoğrafyanın birleşimi; katmanlar sahip derslere bağlanır. Yakında
• D1.B02.M04 Marmara, Karadeniz ve Adalar İstanbul'u çevreleyen iki denizin ve Adalar'ın büyük çerçevesi: ölçekler, iki kıyının karşıtlığı ve nedenleri, Adalar'ın haritadaki yeri. Yakında

39 İlçeyi Zihinde Yerleştirmek

39 ilçeyi ezberlemeden, İlçe Atlası'nın kuşakları ve komşuluk ilişkileriyle zihinde yerleştirmeyi ve ilçe–semt–mahalle ayrımını öğretir.

• D1.B03.M01 Avrupa Yakası'nın ana bölümleri Avrupa Yakası'nın 25 ilçesini İlçe Atlası'nın kuşaklarıyla yerleştirmek: tarihî merkez, Haliç ve iç batı, güneybatı, batı metropoliten, dış çeper ve kuzey. Yakında
• D1.B03.M02 Anadolu Yakası'nın ana bölümleri Anadolu Yakası'nın 14 ilçesini İlçe Atlası'nın kuşaklarıyla yerleştirmek: Üsküdar–Kadıköy merkezi, iç kuşak, Marmara kıyısı ve Adalar, kuzey ormanları. Yakında
• D1.B03.M03 İlçelerin komşuluk ağı İlçe sınırlarını ezberlemek yerine ilçeleri komşuları, kıyıları ve onları kesen yollar üzerinden birbirine göre konumlandırmak. Yakında
• D1.B03.M04 İlçe, semt ve mahalle neden aynı şey değildir? Gündelik İstanbul diliyle idarî coğrafya arasındaki fark: ilçe ve mahallenin resmî sınırı varken semtin olmaması ve aynı adın farklı kademelerde kullanılması. Yakında

İstanbul Haritasını Okumak

İdarî harita, topoğrafya ve uydu görüntüsü ile tarihî harita okuma becerilerini, ilgili temalara girmeden önce kazandırır.

• D1.B04.M01 İdarî harita nasıl okunur? İlçe ve mahalle sınırlarını haritada okumak: lejant ve ölçek, sınırların doğal ve yapay unsurlarla ilişkisi ve hangi haritanın hangi sınırı gösterdiği. Yakında
• D1.B04.M02 Topoğrafya ve uydu görüntüsü nasıl okunur? Eş yükselti eğrileri, kabartma ve uydu görüntüsünden tepe, vadi, orman, kıyı ve yapılaşma biçimini okumak; gece ışıkları ve zaman serileriyle değişimi görmek. Yakında
• D1.B04.M03 Tarihî harita ile bugünkü İstanbul'u karşılaştırmak Şehrin zaman içindeki büyümesini tarihî haritalar üzerinden okumak: harita türleri, sabit referans noktaları, çakıştırma ve kıyı çizgisindeki değişimleri yakalamak. Yakında

Adlarla İstanbul

Şehrin ve semtlerinin adlarını dönem, topluluk ve kanıt düzeyiyle okuyarak tarihî kaynaklardaki adları bugünkü haritaya bağlar.

• D1.B05.M01 İstanbul'un adları: Byzantion'dan İstanbul'a Byzantion'dan İstanbul'a şehrin adları: her adın dönemi, kullanan topluluğu ve kanıt düzeyi; ‘İstanbul’ adının kökeni ve popüler anlatıların sınanması. Yakında
• D1.B05.M02 Semt adları şehir hakkında ne söyler? Semt ve yer adlarını ad aileleriyle okumak: sur kapıları, kapanlar, iskeleler, köy, kişi ve işlev adları; belgelenmiş köken, dilbilimsel açıklama ve halk etimolojisi ayrımı. Yakında