Tema 8 · 19 ders

Tarihî ve Kültürel İstanbul

Tarihî eserleri birbirinden bağımsız turistik noktalar olarak değil, içinde bulundukları şehir bölgeleriyle birlikte öğrenmek; bir yapının dönemini ve işlevini görünüşünden tanıyabilmek.

Tarihî Yarımada'nın Mirası

Tarihî Yarımada'nın mirasını imparatorluk merkezi, tepeler ve anıtlar, ticaret bölgesi ve sur kuşağı olarak dört mekânsal katmanda okur.

• D8.B01.M01 Sultanahmet ve eski imparatorluk merkezi Hipodrom, Büyük Saray, Ayasofya ve Topkapı Sarayı üzerinden Roma, Bizans ve Osmanlı yönetim merkezlerinin aynı alanda nasıl üst üste geldiğini ve bugün nerede görüldüğünü anlatır. Yakında
• D8.B01.M02 İstanbul'un Yedi Tepesi üzerinde şehir Tarihî Yarımada'nın tepelerini üzerlerindeki anıtlarla eşleştirir; anıt sütunların, selâtin camilerinin ve sarayların sırt üzerine dizilmesiyle oluşan siluetin nasıl okunacağını anlatır. Yakında
• D8.B01.M03 Kapalıçarşı, Eminönü ve ticaret coğrafyası Bedestenler, hanlar, Kapalıçarşı, Mısır Çarşısı ve Eminönü iskeleleri arasında yokuş boyunca kurulan tarihî ticaret bölgesinin işleyişini ve bugün nasıl tanınacağını anlatır. Yakında
• D8.B01.M04 Kara Surları ve sur çevresi Kara Surları boyunca bugün görülen kapıları, sur dışı mezarlıkları, Yedikule bostanlarını, restorasyon tartışmalarını ve Dünya Mirası bileşeni olarak sur kuşağını anlatır. Yakında

Haliç, Galata ve Pera

Haliç'in iki kıyısındaki tarihî mahalleleri, Galata ve Pera'nın bugünkü mirasını ve Haliç'in liman, tersane ve sanayi mirasını birlikte okur.

• D8.B02.M01 Haliç'in tarihî mahalleleri Haliç'in güney kıyısındaki Fener, Balat, Ayvansaray ve Eyüp ile karşı kıyıdaki Hasköy ve Kasımpaşa'yı 'hangi topluluk, hangi dönem, hangi iz' sorusuyla okur. Yakında
• D8.B02.M02 Galata ve Pera'yı bugün okumak Galata surlarının izlerinden Pera'nın elçiliklerine, bankalarına, pasajlarına ve ibadethanelerine kadar Karaköy–Taksim arasındaki mirası sahada tanımaya odaklanır. Yakında
• D8.B02.M04 Haliç'in sanayi mirası Haliç'in liman, tersane, sanayi ve dönüşüm evrelerini kıyıdaki yapılar üzerinden anlatır: tersaneler, Feshane, Cibali Tütün Fabrikası, Silahtarağa Santrali ve bugünkü kullanımları. Yakında

Boğaziçi

Boğaziçi'nin iki kıyısındaki köyleri ve hisar, saray, yalı ile koruların oluşturduğu birleşik peyzajı bugün görülebilen miras olarak tanıtır.

• D8.B03.M01 Avrupa Yakası Boğaz köyleri Beşiktaş'tan Sarıyer'e Avrupa kıyısının köylerini kıyı sırasıyla tanıtır; her köyün çekirdeğini, topluluk izini, yazlık elçiliklerini ve bugünkü karakterini anlatır. Yakında
• D8.B03.M02 Anadolu Yakası Boğaz köyleri Üsküdar'dan Beykoz'a Anadolu kıyısının köylerini kıyı sırasıyla tanıtır; her köyün çekirdeğini, topluluk izini, korularını ve mesire yerlerini, bugünkü karakteriyle anlatır. Yakında
• D8.B03.M04 Hisarlar, saraylar, yalılar: Boğaziçi peyzajı Hisarları, sahil saraylarını, kasırları ve yalıları sırt, koru ve suyla birlikte tek bir peyzaj olarak okur; Boğaz'ın askerî, siyasi ve konut tarihini bugünkü izleriyle bağlar. Yakında

Anadolu Yakası'nın Tarihî Merkezleri

Anadolu Yakası'nın iki tarihî çekirdeği Üsküdar ile Kadıköy'ü ve kıyı boyunca vapur ve demiryoluyla gelişen tarihî banliyöleri anlatır; ilçelerin bugünkü bütünü İlçe Atlası'nda anlatılır.

• D8.B04.M01 Tarihî Üsküdar: iskele kenti ve Anadolu kapısı Khrysopolis'ten Osmanlı Üsküdar'ına iskele, menzil ve külliye kenti olarak Üsküdar'ın tarihî çekirdeğini ve iskele meydanından sırtlara uzanan bugünkü izlerini anlatır. Yakında
• D8.B04.M02 Khalkedon'dan Kadıköy'e Megaralıların kurduğu Khalkedon'dan 451 Khalkedon Konsili'ne, Osmanlı köyünden 19. yüzyılın iskele ve çarşı merkezine Kadıköy'ün tarihî çekirdeğini ve bugünkü izlerini anlatır. Yakında
• D8.B04.M03 Anadolu kıyısındaki tarihî banliyöler Kadıköy'den Pendik ve Tuzla'ya uzanan kıyıda vapur ve demiryoluyla doğan köşk, sayfiye ve banliyö yerleşmelerinin ortak hikâyesini Erenköy, Suadiye, Kartal ve Pendik örnekleriyle anlatır. Yakında

Adalar ve Çeperdeki Tarihî İstanbul

Adaların tarihî coğrafyasını, metropol sınırları içindeki köylerin kırsal mirasını ve Haliç dışındaki endüstri, ulaşım ve altyapı mirasını tanıtır.

• D8.B05.M01 Prens Adaları'nın tarihî coğrafyası Bizans döneminin manastır ve sürgün adalarından vapurla ulaşılan 19. yüzyıl sayfiyesine Adaların tarihî coğrafyasını her adanın topluluk, dönem ve iz katmanlarıyla anlatır. Yakında
• D8.B05.M02 İstanbul'un köyleri ve kırsal mirası Çatalca, Silivri, Şile ve kuzey ormanlarındaki köylerden metropolün içinde kalan eski köy çekirdeklerine İstanbul'un kırsal mirasını; köy dokusunu, yapılarını ve üretim izlerini anlatır. Yakında
• D8.B05.M03 İstanbul'un endüstri, ulaşım ve altyapı mirası Haliç dışındaki endüstri, ulaşım ve altyapı mirasını tanıtır: Sirkeci ve Haydarpaşa garları, Boğaz ve Marmara kıyısı fabrikaları, su yapıları ve gazhaneler; bugün nerede görüldüklerini anlatır. Yakında

Yapıları Okumak

Bir yapının dönemini görünüşünden tanımayı öğretir: Bizans yapıları, Mimar Sinan ve selâtin camileri, 18.–20. yüzyıl üslupları.

• D8.B06.M01 Bir Bizans yapısını nasıl tanırsın? Almaşık duvar, tuğla kubbe, apsis ve narteks gibi işaretlerle bir yapının Bizans döneminden kaldığını tanımayı camiye çevrilen kiliseler üzerinden öğretir. Yakında
• D8.B06.M02 Mimar Sinan ve selâtin camilerinin silueti Mimar Sinan'ın İstanbul'daki yapılarını ve selâtin camilerinin biçim dilini anlatır: kubbe ve yarım kubbe düzeni, minare ve şerefe sayısı, avlu ve külliye yerleşimi. Yakında
• D8.B06.M03 18.–20. yüzyıl üslupları: barok, ampir, Levanten apartman, ulusal mimarlık, modernizm Osmanlı barokundan ampire, Levanten apartmandan Birinci Ulusal Mimarlık Akımı'na ve Cumhuriyet modernizmine İstanbul'daki üslupları cephe işaretleri ve örnek yapılarla tanıtır. Yakında