Tema 10 · 19 ders

İnsan, Ekonomi ve Siyasi Coğrafya

İstanbul'u yalnız binalar ve yollar üzerinden değil, içinde yaşayan insanların oluşturduğu sosyal, ekonomik ve siyasal bir sistem olarak anlamak; nüfusun, göçün, işin, seçim sonuçlarının ve gündelik hayatın şehirde nasıl dağıldığını tarihli veriyle okumak.

İstanbul'un Nüfusu

İstanbul nüfusunun uzun dönemli büyümesini, şehir içindeki dağılımını, gün içindeki yer değiştirmesini ve yaş yapısını tarihli veriyle okur.

• D10.B01.M01 İstanbul'un nüfusu tarih boyunca nasıl büyüdü? Bizans'tan bugüne İstanbul nüfusunun büyüme, çöküş ve patlama evrelerini; tahmin, nüfus sayımı ve adrese dayalı kayıt (ADNKS) verisi arasındaki farkı ve tarihli rakamların nasıl okunacağını anlatır. Yakında
• D10.B01.M02 İstanbul nüfusu nerelerde yoğunlaşıyor? İlçe ve mahalle ölçeğinde nüfus büyüklüğünü yoğunluktan ayırır; yoğun iç kuşakları, seyrek kuzey ve batı çeperini ve bu dağılımı biçimlendiren topoğrafya, konut ve ulaşım etkilerini anlatır. Yakında
• D10.B01.M03 Gündüz ve gece nüfusu neden farklıdır? Konut bölgeleri ile iş merkezleri arasındaki günlük yer değiştirmeyi gündüz ve gece nüfusu kavramıyla açıklar; hangi ilçelerin gündüz dolup gece boşaldığını tarihli veriyle anlatır. Yakında
• D10.B01.M04 İstanbul yaşlanıyor mu, gençleşiyor mu? Yaş yapısını, doğurganlığı ve hane büyüklüğünü tarihli verilerle okur; ilçeler arasındaki yaş farklarını ve bunların okul, konut, sağlık ve bakım ihtiyacına etkisini anlatır. Yakında

Göç ve Toplumsal Coğrafya

İç ve uluslararası göçü, ilçeler arasındaki sosyal farkları ve toplulukların mekânlarını veriyle, tarafsız ve tek etiket kullanmadan anlatır.

• D10.B02.M02 İç göç: neden geldiler, nereye yerleştiler? 1950'lerden bugüne iç göç dalgalarını, itici ve çekici etkenleri, kaynak bölgeleri ve hemşehri ağları üzerinden göçmenlerin şehirde nereye yerleştiğini veriyle ve haritayla anlatır. Yakında
• D10.B02.M03 Uluslararası göç ve İstanbul Balkan ve Kafkas muhacirlerinden bugünkü düzensiz, transit ve nitelikli göçe İstanbul'un uluslararası göç ağlarındaki yerini, hukuki statüleri ve yerleşme coğrafyasını tarihli veriyle anlatır. Yakında
• D10.B02.M04 İstanbul'un ilçeleri neden sosyal olarak birbirinden farklı? Konut piyasası, gelir, eğitim, göç tarihi ve ulaşım erişiminin ilçeler ve mahalleler arasında nasıl sosyal farklar ürettiğini mekânsal ayrışma ve soylulaştırma kavramlarıyla, etiketlemeden anlatır. Yakında
• D10.B02.M05 İstanbul'un toplulukları ve mekânları Osmanlı mahalle düzeninden 19. yüzyıl Galata ve Pera'sına, 20. yüzyıl kırılmalarından bugüne İstanbul'un dinî ve etnik topluluklarını mahalleleri, ibadethaneleri ve okullarıyla tarafsızca anlatır. Yakında

İstanbul'un Ekonomik Coğrafyası

İstanbul'un Türkiye ekonomisindeki ağırlığını, işlerin şehirdeki yerini, bugünkü üretim yapısını, turizmi ve kültür üretiminin coğrafyasını tarihli veriyle anlatır.

• D10.B03.M01 İstanbul Türkiye ekonomisinde neden önemlidir? İstanbul'un Türkiye ekonomisindeki ağırlığını finans, ticaret, üretim ve hizmetler üzerinden açıklar; nüfus payı ile hasıla payı arasındaki farkı ve bu yoğunlaşmanın coğrafi nedenlerini anlatır. Yakında
• D10.B03.M02 İstanbul'da işler nerede? Tarihî merkezden Levent–Maslak, Kozyatağı–Ataşehir ve çeperdeki sanayi kuşaklarına istihdamın şehir içindeki dağılımını merkezi iş alanı kavramı ve tarihli istihdam verisiyle anlatır. Yakında
• D10.B03.M03 İstanbul bugün ne üretiyor? İstanbul'un bugünkü üretim yapısını sektör payları, katma değer ve istihdam üzerinden tarihli veriyle anlatır: hizmetler, ticaret, finans, sanayi, inşaat ve küçük ölçekli üretim. Yakında
• D10.B03.M04 Turizm İstanbul'u nasıl şekillendiriyor? Ziyaretçilerin Sultanahmet, Galata–Pera ve Boğaz kıyısında nasıl yoğunlaştığını; konaklama, kongre, kruvaziyer, alışveriş ve sağlık turizminin coğrafyasını ve turizmin mahallelere etkisini anlatır. Yakında
• D10.B03.M05 Kültür nerede üretiliyor? Basın, sinema, sahne ve müziğin coğrafyası Babıâli'deki basından Yeşilçam'a, sahnelerden müzik ve dizi sektörüne kültür üretiminin İstanbul'daki kümelerini ve bu kümelerin zaman içinde neden yer değiştirdiğini anlatır. Yakında

İstanbul'un Siyasi Coğrafyası

Seçim haritalarını okumayı, ilçe farklarını, uzun dönemli değişimi ve mahalle ölçeğini taraf tutmadan ve tarihli veriyle öğretir.

• D10.B04.M01 İstanbul seçim haritası nasıl okunur? Seçim sonucu ile siyasi coğrafya arasındaki farkı; seçim türü, katılım, oy payı ve kazanan farkı ile koroplet haritanın alan ve nüfus yanılgısını İstanbul örnekleriyle öğretir. Yakında
• D10.B04.M02 İlçeler neden farklı oy davranışı gösterir? Demografi, eğitim, gelir, göç tarihi ve kentleşme biçiminin ilçe oy dağılımlarıyla ilişkisini tarihli veriyle inceler; korelasyon ile nedensellik ayrımını ve ekolojik yanılgıyı öğretir. Yakında
• D10.B04.M03 İstanbul'un siyasi haritası zaman içinde nasıl değişti? İstanbul'un seçim haritasını tek bir seçim yerine uzun bir seri olarak okur; yerel ve genel seçimlerde ilçe eğilimlerinin değişimini tarafsız ve tarihli biçimde anlatır. Yakında
• D10.B04.M04 Mahalle ölçeği neden önemlidir? İlçe ortalamalarının gizlediği yerel farkları mahalle ve sandık ölçeğinde okumayı öğretir; ölçek ve sınır değişince haritanın neden değiştiğini ve verinin hangi sınırlarla yorumlanacağını anlatır. Yakında

Gündelik Hayatın Coğrafyası

Pazardan çay bahçesine, sahilden stadyuma İstanbulluların gündelik hayatlarını geçirdiği mekânların coğrafyasını anlatır.

• D10.B05.M01 Gündelik hayatın mekânları Kahvehane, çay bahçesi, sahil, park, çarşı ve AVM gibi gündelik buluşma mekânlarının şehirdeki dağılımını; kimin, ne zaman, hangi mekânı kullandığını ve bunun nasıl değiştiğini anlatır. Yakında
• D10.B05.M02 Kulüpler, stadyumlar ve semt aidiyeti Büyük kulüplerin doğduğu semtleri, stadyumların yer seçimini ve taşınmalarını, semt kulüplerini ve maç günlerinin şehirdeki izini kimlik ve altyapı coğrafyası olarak anlatır. Yakında