Tema 9 · 39 ders
39 İlçe Atlası
İstanbul'un 39 ilçesini alfabetik bir liste olarak ezberlemek yerine dokuz coğrafi kuşak içinde, birbirine göre konumlarıyla öğrenmek. Her ilçe dersi mümkün olduğunca aynı soruları izler: haritadaki konumu, komşuları ve sınırları; coğrafyası ve topoğrafyası; tarihsel gelişimi ve ilçe olma süreci; önemli mahalle ve semtleri; ana yolları ve toplu ulaşımı; ekonomik karakteri, nüfus ve kentleşme yapısı; tarihî, kültürel ve doğal değerleri; nesiyle tanındığı; İstanbul bütünü içindeki rolü ve uygunsa seçim ve toplumsal coğrafyasının zaman içindeki değişimi.
Tarihî Merkez ve Yakın Çekirdek
Tarihî Yarımada'dan Haliç'in kuzey kıyısına, Boğaz'a ve Büyükdere Caddesi'nin iş merkezlerine uzanan; şehrin en eski katmanlarını en yoğun iş, ulaşım ve kültür merkezleriyle aynı dar alanda toplayan Avrupa Yakası çekirdeği.
- D9.B01.M01 Fatih Kara Surları, Haliç ve Marmara arasındaki Tarihî Yarımada'yı kapsayan; dünya mirası alanlarını, büyük çarşıları, ulaşım düğümlerini ve hâlâ yaşanan mahalleleri aynı suriçinde taşıyan ilçe. Yakında Okundu
- D9.B01.M02 Beyoğlu Pera'yı da içine alan; Boğaz ağzındaki Karaköy ve Tophane'den Haliç kıyısı boyunca Kasımpaşa, Hasköy ve Sütlüce'ye uzanıp liman, tersane, kültür ve konut mahallelerini dik yamaçlarda birleştiren ilçe. Yakında Okundu
- D9.B01.M03 Beşiktaş Dolmabahçe'den Bebek'e Boğaz kıyısındaki saray, köy ve iskeleleri sırttaki Etiler ile Levent'in iş ve konut alanlarına bağlayan; 15 Temmuz Şehitler Köprüsü'nün Avrupa ayağını taşıyan ilçe. Yakında Okundu
- D9.B01.M04 Şişli Taksim'in kuzeyinde Harbiye, Nişantaşı ve Kurtuluş'un erken apartman dokusundan Mecidiyeköy ve Esentepe'nin iş kulelerine uzanan; şehrin en yoğun ulaşım ve iş akslarından biri üzerindeki ilçe. Yakında Okundu
- D9.B01.M05 Kağıthane Haliç'e akan Kağıthane Deresi'nin vadisine yerleşen; Sadabad mesiresinden fabrikalara ve göçle büyüyen yamaç mahallelerine, bugün de iş merkezlerine komşu bir dönüşüm alanına geçen ilçe. Yakında Okundu
Haliç ve İç Batı Kuşağı
Haliç'in başından Kara Surları'nın kuzeybatısına ve Eyüpsultan'la Karadeniz kıyısına uzanan; Eyüp'ün tarihî çekirdeğini 20. yüzyılın ikinci yarısında göç ve sanayiyle büyüyen yoğun iç kesim ilçeleriyle birleştiren kuşak.
- D9.B02.M01 Eyüpsultan Eyüp Sultan Türbesi çevresindeki Haliç kıyısı çekirdeğinden Alibeyköy, Kemerburgaz ve Göktürk'e, oradan kuzey ormanları üzerinden Karadeniz kıyısına uzanan geniş ilçe. Yakında Okundu
- D9.B02.M02 Gaziosmanpaşa 1950'lerde Balkan göçmenlerinin yerleştiği Taşlıtarla'dan büyüyüp 1963'te ilçe olan; sonraki iç göç dalgalarıyla İstanbul'un en yoğun nüfuslu ilçeleri arasına giren iç kesim ilçesi. Yakında Okundu
- D9.B02.M03 Sultangazi 2008'de Gaziosmanpaşa'nın kuzey mahalleleri ile Eyüpsultan ve Esenler'den birer mahallenin birleşmesiyle kurulan; adını Sultançiftliği ve Gazi mahallelerinden alan genç ama kalabalık ilçe. Yakında Okundu
- D9.B02.M04 Bayrampaşa Sağmalcılar adıyla bilinen bostan arazisinden, bugün sanayi siteleri, metro hattı, toptancı hali ve şehirlerarası otogarla çevrili yoğun konut ve ticaret alanlarına dönüşen küçük ilçe. Yakında Okundu
- D9.B02.M05 Esenler Rum köyü Litros'un arazileri üzerinde göçle büyüyen; yoğun konut mahallelerini, Davutpaşa'daki tarihî kışla ve üniversite kampüsünü ve otogara komşu ulaşım bağlantılarını bir araya getiren ilçe. Yakında Okundu
Güneybatı Kuşağı: D-100 ve Marmara Kıyısı
Kara Surları'nın batısında D-100 boyunca uzanan; Zeytinburnu ve Bakırköy'ün Marmara kıyısını Güngören, Bahçelievler ve Bağcılar'ın yoğun iç kesim mahalleleri, atölyeleri ve sanayi alanlarıyla birleştiren kuşak.
- D9.B03.M01 Güngören D-100'ün kuzeyinde, küçük yüzölçümüne Merter'in tekstil atölyelerini ve toptan ticaretini yoğun konut mahalleleriyle iç içe sığdıran; İstanbul'un en yoğun nüfuslu ilçelerinden biri. Yakında Okundu
- D9.B03.M02 Bahçelievler D-100'ün iki yanında Şirinevler ve Yenibosna gibi metrobüs ve metro durakları çevresinde büyüyen merkezleri, yoğun apartman mahallelerini ve eski havalimanına yakın iş alanlarını birleştiren ilçe. Yakında Okundu
- D9.B03.M03 Bağcılar Tarım arazileri üzerinde göçle büyüyerek İstanbul'un en kalabalık ilçeleri arasına giren; Güneşli'deki medya ve sanayi aksı ile Mahmutbey'in otoyol ve metro düğümü arasında uzanan ilçe. Yakında Okundu
- D9.B03.M04 Zeytinburnu Kara Surları'nın hemen dışında yüzyıllarca debbağhanelere, mezarlıklara ve fabrikalara yer veren; 1950'lerde ilk büyük gecekondu alanlarından birinin oluştuğu, bugün kıyı ve dönüşümle değişen ilçe. Yakında Okundu
- D9.B03.M05 Bakırköy D-100 ile Marmara arasında, demiryolu durakları çevresinde büyüyen Bakırköy, Yeşilköy ve Florya'yı, Ataköy'ün planlı konutlarını ve eski Atatürk Havalimanı arazisini birleştiren kıyı ilçesi. Yakında Okundu
Batı Metropoliten Kuşağı
Küçükçekmece Gölü'nden Büyükçekmece Gölü'ne D-100 ve TEM boyunca uzanan; 20. yüzyılın son çeyreğinden bu yana sanayi, toplu konut ve site yerleşimleriyle hızla büyüyen metropolün batı kanadı.
- D9.B04.M01 Küçükçekmece Küçükçekmece Gölü'nün doğu kıyısında, Halkalı'nın demiryolu kapısından Sefaköy ve Atakent'in yoğun mahallelerine uzanan; Kanal İstanbul güzergâhının güney ucundaki gölü komşularıyla paylaşan ilçe. Yakında Okundu
- D9.B04.M02 Başakşehir 2008'de kurulan; Başakşehir, Bahçeşehir ve Kayabaşı gibi planlı konut projelerini, İkitelli Organize Sanayi Bölgesi'ni ve şehir hastanesi gibi büyük kamu yatırımlarını bir araya getiren ilçe. Yakında Okundu
- D9.B04.M03 Avcılar Küçükçekmece Gölü ile Marmara arasında, üniversite kampüsü ve Ambarlı'nın liman ve enerji tesisleriyle şekillenen; 1999 depreminden bu yana zemin ve yapı tartışmalarında sık anılan ilçe. Yakında Okundu
- D9.B04.M04 Esenyurt 19. yüzyıl çiftlik arazisi ve göçmen köyünden beldeye, 2008'de ilçeye geçip Türkiye'nin en kalabalık ilçesi hâline gelen; yüksek konut blokları ve sanayi alanlarıyla hızla büyüyen ilçe. Yakında Okundu
- D9.B04.M05 Beylikdüzü 2008'de kurulan; Marmara kıyısındaki Gürpınar ve Yakuplu'dan iç kesime kooperatif ve site konutlarıyla hızla yapılaşan, metrobüsün batı ucunu ve organize sanayi bölgesini barındıran ilçe. Yakında Okundu
- D9.B04.M06 Büyükçekmece Büyükçekmece Gölü'nün Marmara'ya yaslandığı kıyıda, Mimar Sinan'ın köprüsünden yazlık sahil semtlerine ve korunan içme suyu havzasına uzanan; metropol ile kırsal arasında bir geçiş ilçesi. Yakında Okundu
Avrupa Yakası'nın Dış Çeperi
Metropolün yoğun dokusunun seyreldiği yerden Karadeniz'e, Marmara'ya ve Trakya sınırına uzanan; köyleri, tarım alanları, ormanları ve su havzalarıyla kırsal kalan ama havalimanı ve otoyollarla hızla değişen batı çeper.
- D9.B05.M01 Arnavutköy Köyleri, tarım alanları ve Terkos'a uzanan su havzasıyla geniş bir kırsal alanken İstanbul Havalimanı ve kuzey otoyoluyla hızla dönüşen; adı Boğaz'daki Arnavutköy semtiyle karışan ilçe. Yakında Okundu
- D9.B05.M02 Çatalca İstanbul'un yüzölçümü en büyük ilçesi; tarihî kasabası, Karadeniz kıyısındaki köyleri, tarım alanları, ormanları ve su havzalarıyla şehrin seyrek nüfuslu kırsal yüzünü taşır. Yakında Okundu
- D9.B05.M03 Silivri Marmara kıyısının batı ucunda, antik Selymbria üzerindeki tarihî kasabasını yazlık siteleri, tarım arazileri ve Trakya'ya açılan yollarıyla birleştiren; metropol ile taşra arasında duran kıyı ilçesi. Yakında Okundu
Anadolu Yakası Merkezi
Boğaz'ın ve Marmara'nın Anadolu kıyısında tarihî Üsküdar ve Kadıköy çekirdeklerini 2008'de kurulan Ataşehir'in iş merkezleriyle birleştiren; vapur, Marmaray ve metroyla Anadolu Yakası'nın ulaşım ve hizmet merkezi olan kuşak.
- D9.B06.M01 Üsküdar Tarihî iskele kentinden Kuzguncuk ve Beylerbeyi gibi Boğaz köylerine, Çamlıca tepelerinden Altunizade'nin iş merkezlerine uzanan; Anadolu Yakası'nı vapur, Marmaray ve metroyla şehre bağlayan ilçe. Yakında Okundu
- D9.B06.M02 Kadıköy Anadolu Yakası'nın ana çarşısı, iskelesi ve metro düğümü olan merkezden Bağdat Caddesi boyunca kıyıya paralel semtlere uzanan; Haydarpaşa ve Fikirtepe gibi büyük dönüşüm alanlarını barındıran ilçe. Yakında Okundu
- D9.B06.M03 Ataşehir 2008'de dört ilçeden parçalarla, planlı Ataşehir yerleşimi çevresinde kurulan; İçerenköy ve Kayışdağı gibi eski çekirdekleri yüksek kuleler ve İstanbul Finans Merkezi'yle birleştiren ilçe. Yakında Okundu
Anadolu Yakası İç Kuşağı
Kıyıdan uzakta, otoyollar boyunca 1970'lerden sonra sanayi, göç ve yeni konut alanlarıyla büyüyen; kuzeyde ormanlar ve su havzalarıyla sınırlanan Anadolu Yakası iç kesimi.
- D9.B07.M01 Ümraniye 1970'lerden sonra sanayi ve göçle hızla büyüyen; bugün Dudullu'nun sanayi bölgeleri, otoyol boyundaki iş ve alışveriş merkezleri ve metrosuyla Anadolu Yakası iç kesiminin ağırlığını taşıyan ilçe. Yakında Okundu
- D9.B07.M02 Çekmeköy Alemdağ ormanları ile Ömerli Barajı havzasının eşiğinde; Taşdelen ve Alemdağ gibi eski belde çekirdeklerini metro hattı çevresinde çoğalan site ve konut alanlarıyla birleştiren, 2008'de kurulmuş ilçe. Yakında Okundu
- D9.B07.M03 Sancaktepe 2008'de Ümraniye'ye bağlı Sarıgazi ve Yenidoğan ile Kartal'a bağlı Samandıra beldelerinin birleşmesiyle kurulan; birden çok eski merkezi ve Aydos yamaçlarına yayılan yeni konut alanlarıyla genç ilçe. Yakında Okundu
- D9.B07.M04 Sultanbeyli Otoyol bağlantısının ardından 1985–1990 arasında nüfusu birkaç binden 80 binin üzerine çıkan; önce yapılaşıp sonra planlanan ve 1992'de Kartal'dan ayrılarak ilçe olan iç kesim ilçesi. Yakında Okundu
Anadolu Yakası Marmara Kıyısı ve Adalar
Kadıköy'ün doğusunda Marmara kıyısı boyunca Kocaeli sınırına uzanan Maltepe, Kartal, Pendik ve Tuzla ile karşılarındaki Adalar'ı birleştiren; demiryolu banliyöleri, dolgu kıyılar, sanayi alanları ve iskelelerle tanımlanan kuşak.
- D9.B08.M01 Maltepe Kadıköy ile Kartal arasında, demiryolu boyunca gelişen kıyı semtlerini, Marmara'daki büyük dolgu alanını ve D-100'ün kuzeyinde yamaçlara tırmanan mahalleleri bir araya getiren ilçe. Yakında Okundu
- D9.B08.M02 Kartal Çimento fabrikası gibi büyük tesislerin bulunduğu eski sanayi kıyısından yeni bir alt merkez planlarına, Yakacık sırtlarından Adalar'a açılan iskelesine uzanan; metro ve Marmaray'ın geçtiği ilçe. Yakında Okundu
- D9.B08.M03 Pendik Kıyıdaki eski banliyö merkezinden Kurtköy'deki Sabiha Gökçen Havalimanı ve teknoparka, oradan kuzeydeki ormanlara uzanan; hızlı tren, Marmaray, feribot ve havalimanının buluştuğu ilçe. Yakında Okundu
- D9.B08.M04 Tuzla Kocaeli sınırında tersaneler bölgesini, deri ve kimya sanayi bölgelerini ve lojistik alanlarını; kıyı semtleri, kuş göçü için önemli bir lagün ve yarış pistiyle bir araya getiren kıyı ilçesi. Yakında Okundu
- D9.B08.M05 Adalar Marmara'da dört büyük ada ile küçük adalardan oluşan; özel otomobilin girmediği, nüfusu mevsimle değişen, şehre yalnız deniz yoluyla bağlanan ve merkezi Büyükada'da olan ilçe. Yakında Okundu
Kuzey: Boğaz'ın Karadeniz Ağzı ve Ormanlar
Boğaz'ın Karadeniz'e açılan iki kıyısındaki Sarıyer ve Beykoz ile doğudaki Şile'yi bilinçli olarak kıtalar arası tek kümede toplayan; Boğaz köyleri, kuzey ormanları, su havzaları ve Karadeniz kıyısıyla şehrin yeşil kuzeyi.
- D9.B09.M01 Sarıyer Rumeli Hisarı'ndan Karadeniz ağzına Boğaz köylerini, Maslak'ın iş merkezlerini, Belgrad Ormanı'nın su bentlerini ve Kilyos kıyısını birleştiren; iki Boğaz köprüsünün Avrupa ayağını taşıyan ilçe. Yakında Okundu
- D9.B09.M02 Beykoz Anadolu Hisarı'ndan Karadeniz'e Boğaz'ın Anadolu kıyısını izleyen; Paşabahçe'nin fabrika mirasını, Kavacık'ın köprü çevresindeki gelişimini, Polonezköy ve Riva'yı geniş ormanlarla birleştiren ilçe. Yakında Okundu
- D9.B09.M03 Şile Karadeniz kıyısında Kocaeli sınırına uzanan; Şile ve Ağva'nın kıyı kasabalarını, kumsalları, ormanla kaplı iç kesimi, Darlık Barajı havzasını ve köylerini taşıyan, nüfusu yazın kabaran kırsal ilçe. Yakında Okundu