Tema 2 · 17 ders

Doğal İstanbul

İstanbul'u üzerine binalar ve yollar yerleştirilmiş boş bir yüzey olarak değil; kendine ait jeolojisi, topoğrafyası, suları, iklimi ve ekosistemleri bulunan doğal bir coğrafya olarak öğrenmek.

İstanbul'un Jeolojik ve Coğrafi Temeli

Şehrin kayaç zeminini, Boğaz'ın oluşumunu, düz olmayan topoğrafyasını ve zeminin yerleşime etkisini depremden ayrı olarak kurar.

• D2.B01.M01 İstanbul'un jeolojik zemini Şehrin temel kayaçları ve yaşları, doğudan batıya değişen zemin çeşitliliği ve İstanbul arazisinin oluşumunun genel çerçevesi. Yakında
• D2.B01.M02 İstanbul Boğazı nasıl oluştu? Boğaz'ın oluşumuna ilişkin bilimsel açıklamalar: eski vadi, tektonik etkiler ve deniz seviyesi değişimleri; ‘Karadeniz tufanı’ gibi popüler anlatıların kanıt düzeyi. Yakında
• D2.B01.M03 İstanbul neden düz bir şehir değildir? İstanbul'un platolar, sırtlar ve vadilerden oluşan topoğrafik yapısı: aşınım yüzeyleri, akarsuların kazdığı vadiler ve yükseltinin dağılımı. Yakında
• D2.B01.M04 Jeoloji yerleşimi nasıl etkiler? Zemin, eğim, kıyı ve vadinin yapılaşmayla ilişkisi: heyelan, dere yatağı, kaya ve dolgu zemin; deprem dışındaki jeoloji–yerleşim bağları. Yakında

Tepeler, Sırtlar ve Vadiler

Yedi Tepe geleneğinden metropolün büyük sırt ve vadilerine kadar arazi biçimini ve bunun yollarla mahallelere etkisini anlatır.

• D2.B02.M01 Yedi tepe: ne kadarı coğrafya, ne kadarı gelenek? ‘Yedi tepeli İstanbul’ ifadesinin Tarihî Yarımada'daki coğrafi karşılığı, Roma'ya öykünen geleneği ve metropolün çok daha geniş topoğrafyasından ayrılması. Yakında
• D2.B02.M03 İstanbul'un büyük sırtları ve vadileri Metropolün genel topoğrafyasını zihinsel haritaya eklemek: ana sırtlar, Karadeniz ile Marmara arasındaki su bölümü çizgisi ve büyük vadiler. Yakında
• D2.B02.M04 Vadiler yolları ve mahalleleri nasıl belirledi? Doğal arazi biçiminin ulaşım ve yerleşim üzerindeki etkisi: sırt yolları, vadi yolları, yokuşlar ve merdivenler, vadi tabanında ve yamaçta kurulan mahalleler. Yakında

Denizler, Göller, Dereler ve Kıyılar

Boğaz'ın akıntılarını, Haliç'in doğal yapısını, göl ve lagünleri, dereleri ve doğal kıyı tiplerini İstanbul'un su coğrafyası olarak bir araya getirir.

• D2.B03.M01 İstanbul Boğazı'nın su sistemi ve akıntıları Karadeniz–Marmara bağlantısının fiziksel yapısı: tuzluluk farkı, iki katmanlı akıntı, Marmara'nın katmanlı suyu ve akıntının gemicilik ile kıyı yaşamına etkisi. Yakında
• D2.B03.M02 Haliç doğal olarak nedir? Haliç'in doğal oluşumu: denizin bastığı eski bir dere vadisi, onu besleyen Alibey ve Kağıthane dereleri, ölçüleri, su dolaşımı ve doğal liman oluşunun fiziksel nedenleri. Yakında
• D2.B03.M03 Büyükçekmece, Küçükçekmece ve Terkos İstanbul'un göl ve lagün sistemleri: Küçükçekmece, Büyükçekmece ve Terkos göllerinin oluşumu, kıyı kordonları, doğal özellikleri ve ekosistemleri. Yakında
• D2.B03.M04 İstanbul'un kaybolan ve yaşayan dereleri İstanbul derelerinin vadileri ve doğal akışı; şehir büyürken üstü kapatılan, kanala alınan ya da kaybolan dereler ve hâlâ açıkta akan dere parçaları. Yakında
• D2.B03.M05 İstanbul'un doğal kıyı tipleri İstanbul'un doğal kıyı tipleri: Karadeniz'in kumsal ve falezleri, Boğaz'ın dik kıyıları, Marmara'nın koyları ve lagün kıyıları; doğal kıyının nerede kaldığı. Yakında

İklim, Rüzgâr, Orman ve Ekoloji

Geçiş iklimini, poyraz ile lodosu, aşırı hava olaylarını, kuzey ormanlarını ve şehrin doğal yaşamını tanıtır.

• D2.B04.M01 İstanbul'un iklimi Akdeniz, Karadeniz ve karasal etkilerin kesiştiği geçiş iklimi: sıcaklık ve yağışın yıl içindeki seyri, denizlerin etkisi ve şehir içindeki iklim farkları. Yakında
• D2.B04.M02 Poyraz, lodos ve İstanbul İstanbul'un hâkim rüzgârları: kuzeydoğudan esen poyraz ile güneybatıdan esen lodos; nedenleri ve havaya, denize, vapur seferlerine ve gündelik yaşama etkileri. Yakında
• D2.B04.M03 İstanbul'da neden bazı yıllar çok kar yağar? Kar, sis, fırtına ve diğer aşırı hava olaylarının coğrafi nedenleri: Karadeniz etkili kar, Boğaz sisi, fırtınalar ve bunların şehir hayatına etkileri. Yakında
• D2.B04.M04 İstanbul'un ormanları ve doğal bitki örtüsü Kuzey ormanları, Belgrad Ormanı ve İstanbul'un doğal bitki örtüsü: orman tipleri, dağılımı, şehrin suyu ve iklimiyle bağı ve güneydeki farklı bitki örtüsü. Yakında
• D2.B04.M05 İstanbul'un doğal yaşamı Kuş göç yolları, kıyı ve deniz ekosistemleri, ormanlar ve kent içindeki biyolojik çeşitlilik: Boğaz'ın göç koridoru oluşu ve şehirle birlikte yaşayan türler. Yakında